Wije (Myriapoda)
Gromada wijów (zaliczane do stawonogów) do której zalicza się następujące rodziny: Julidae, Glomeridae, Strongylosomidae, Polyxenidae, Polydesmidae. Są to zwierzęta występujące na całej Ziemi z wyjątkiem zimnych regionów polarnych. Najwięksi przedstawiciele zamieszkują strefę tropikalna gdzie niektóre gatunki mogą dorastać nawet do 30cm. długości. Prowadzą skryty tryb życia pod kawałkami butwiejących drzew, kory, w wilgotnych zakamarkach gdzie przetwarzają resztki martwych roślin na humus.
W budowie dwuparców widać wyraźnie ewolucyjne stadium przejściowe pomiędzy pierścienicami a resztą stawonogów(owadów, pająków i skorupiaków)- dwuparce maja ciało podzielone na segmenty jak pierścienice ale jednak większą ilość innych cech charakterystycznych dla stawonogów.
Ciało obłe, owalne i podłużne pokryte twardym chitynowym pancerzem, na każdym segmencie para lub dwie pary odnóży. W części przedniej ciała segmenty zlewają się w procesie cefalizacji w głowę z szczękami, oczami i czułkami a dalej w tułów. W tylnej części ciała w płat odbytowy. Otwory płciowe znajdują się z przodu tułowia. Dożywają kilku lat.
Są to zwierzęta, które bardzo łatwo trzyma się w niewoli i nie wymagają specjalnych warunków i wymagań. Nadają się dla początkujących terrarystów. Trzymamy je w terrariach z grubą warstwą podłoża- ok. 2-7cm, które stanowi może mieszanka odkwaszonego torfu, włókno kokosowe, piasek i np. suche liście dębowe. na powierzchni podłoża układamy kawałki kory i korzeni. Koniecznym elementem terrarium jest kawałek wapna(najlepiej sepii), z której wije będą mogły uzupełniać odpowiednią ilość tego pierwiastka potrzebnego do budowy chitynowego pancerza. Wielkość terrarium nie musi być duża. Zwierzęta te nie są nazbyt ruchliwe, przy dobieraniu zbiornika należy mieć na uwadze ilość trzymanych tam osobników. Temperatura w jakiej powinniśmy trzymać dwuparce tropikalne powinna być wyższa niż 20stopni w nocy w dzień ok. 25stopni. Wilgotność powietrza powinna być dość wysoka –podłoże najlepiej jakby było cały czas wilgotne, lecz jak na jakiś czas lekko zaniedbamy zraszania terrarium nic się nie powinno stać.
Dwuparce żywią się butwiejącymi resztkami roślinnymi- kawałkami kory, korzeni i miękkich owoców- tym też karmimy je w niewoli. Należy nie zjedzone kawałki owoców regularnie usuwać by nie spleśniały w terrarium.
Kopulacja zachodzi pod ziemia, samiec przekazuje samicy spermatofor. Po kopulacji samica pod ziemia zakłada małe gniazdo do którego składa jaja- inkubacja trwa kilka tygodni po tym czasie wykluwają się młode osobniki podobne do rodziców. Rosną skokowo przez całe życie.
W handlu pojawia się wiele nieoznaczonych gatunków dwuparców, które pochodzą z odłowu. Oznaczenie ich nieraz nie jest łatwe.
Podkategorie
-
Dwuparce (Diplopoda)
Liczba artykułów: 1
-
Pareczniki (Chilopoda)
Liczba artykułów: 3
Klasyfikacja: Skolopendry - Scolopendromorpha należą do rzędu pareczników - Chilopoda.
Występowanie: Na świecie znanych jest ok. 550 gatunków skolopendr, występują one głównie w tropikalnych i subtropikalnych częściach Ameryki Południowej, Afryki, Azji chociaż są również spotykane w Europie. Europejskie gatunki należą do rodzaju Cryptops sp. są to trzy gatunki trudne do odróżnienia osiągają długość 15-25 cm. Wszystkie skolopendry prowadzą naziemny lub podziemny tryb życia, można je spotkać pod kamieniami, pod zwalonymi drzewami lub w wykopanych kryjówkach. Skolopendry preferują wilgotne i ciemne miejsca.
Budowa zewnętrzna: Ciało skolopendr zbudowane jest ze spłaszczonych segmentów, których może być 21-25 na każdym segmencie znajduje się para kończyn krocznych za wyjątkiem 3 pierwszych i głowy, która wyposażona jest w parę zmodyfikowanych kończyn zwanych maxillipeds mających kształt zębów jadowych oraz ostatniej, która jest najczęściej wydłużona, zgrubiała i pokryta kolcami. Na głowie znajduję się para czułków, para żuwaczek i dwie pary szczęk. Oczy tych stawonogów, jeżeli już są, bo bywa tak, że jest ich brak są proste. Skolopendry mogą dorastać do 30 cm a czasami nawet przekraczać tę wielkość.
Pokarm: Skolopendry są niewątpliwie drapieżnikami polują one zazwyczaj czynnie na inne stawonogi takie jak karaczany, ćmy, pająki, chociaż większe gatunki potrafią bez trudu złapać i zjeść jaszczurkę, żabę czy nawet mysz. Zdobycz jest uśmiercana poprzez wstrzyknięci jadu przez zęby jadowe do ciała ofiary, śmierć zwykle następuje bardzo szybko.
Rozmnażanie i rozwój: Wszystkie pareczniki w tym Scolopendromorpha są rozdzielnopłciowe, otwory płciowe znajdują się na przedostatnim segmencie ciała. Zapłodnienie jest wewnętrzne samce przekazują nasienie samicy w podobny sposób jak pająki. Samica składa jaja w bezpiecznych szczelinach w ziemi i pilnuje ich czasami skręcając się dookoła nich spiralnie.
Wylęgające się młode mogą mieć nie pełną liczbę segmentów i wówczas przybywa ich po kolejnych linieniach (anamorfoza), bądź też z pełną liczbą wtedy linienie powoduje tylko wzrost zwierzęcia bez zwiększania liczby segmentów (epimorfoza). Skolopendry żyją od 4 do 8 lat. Dorosłe osobniki linieją raz na rok, wylinka zwykle jest zjadana, przez co energia wykorzystana podczas wylinki zostaje w części odzyskana.
Hodowla: Skolopendry jak już wspomniałem są bardzo agresywne, tak więc nie poleca się trzymania tych zwierząt osobom, które nie posiadają żadnego doświadczenia w obcowaniu z jadowitymi i szybkimi bezkręgowcami. Terrarium powinno być przynajmniej dwa razy tak długie jak długość skolopendry i szerokie jak szerokość zwierzęcia, wysokość ok. 20-30 cm dobrze zabezpieczone przed ewentualną ucieczką. Jako podłoże stosujemy torf lub włókno kokosowe o grubości ok. 10 cm gdyż skolopendry chętnie zakopują się w nim. Do wystroju dodajemy kawałki kory, korzeni itp. Utrzymujemy wilgotność granicach 80%-85% i staramy się by nie dopuścić do przesuszenia gdyż zwierzę nie przetrwa nam tego. Dodatkowo w terrarium musi znajdować się naczynie z wodą. Zwierzęta te trzymamy pojedynczo. W terrarium możemy posadzić roślinki z rodzaju Sphagnum. W niewoli skolopendry karmimy świerszczami, karaczanami a osobniki wyrośnięte myszami a nawet szczurzymi noworodkami. Wszelkie zabiegi w terrarium wykonujemy, podczas gdy skolopendra jest zajęta jedzeniem.
Ciekawostki: Znanych jest kilka udokumentowanych przypadków śmierci osoby pogryzionej przez skolopendry. Pierwszy pochodzi z roku 1966, 4 letnia dziewczynka została pogryziona, przez Scolopendra heros, zmarła po 6 godzinach. Kolejny przypadek zdarzył się podczas wojny secesyjnej. Urzędnik podczas spania w swoim namiocie został obudzony przez chodzącą po jego brzuchu skolopendrę chodząca skolopendra poraniła swoimi kończynami nieszczęśnika a na koniec ugryzła go. Czerwony ślad na brzuchu dokładnie pokazał trasę przejścia skolopendry a zgrubiony punkt na ciele ofiary miejsce ukąszenia. Pojawiły się konwulsję i potworny ból, urzędnik zmarł po dwóch dniach. Agonia ofiary opisywana była przez świadka jako najgorsza, jaką kiedykolwiek widział. W tym przypadku również była występująca w Ameryce Północnej Scolopendra heros. Przypadków takich było więcej, ale nie zostały one oficjalnie potwierdzone.
Jad tych zwierząt jako pierwszy zbadał w 1920 Dr. Baerg specjalnie podsuwał swój mały palec by zostać ugryzionym, opisywał on miejscowy bardzo silny ból, oraz pojawienie się wyraźnego zgrubienia w ukąszonym miejscu. W jego przypadku skończyło się na szczęście tylko na bólu, który po 15 minutach zaczął ustępować, po dwóch godzinach był minimalny a po trzech ustąpił całkowicie. Wnioskując z powyższych przykładów można wnioskować, iż śmierć nastąpiła prawdopodobnie u osób, które były uczulone na jad tych zwierząt.
Ciekawe zdarzenie przedstawiające strach przed skolopendrami zdarzyło się wiele lat temu w pewnej wsi w Indonezji. Zapaliło się śmietnisko, które znajdowało się na obrzeżach wsi, z płonącego śmietniska wyszły tysiące wielkich wijów o obecności, których mieszkańcy wsi nie mieli pojęcia, panika wśród ludzi była tak wielka, że do lasu uciekła cała wieś.
Wojciech Szczepaniec